Polska
Jagiellonów
1386 — 1572
Złoty wiek kultury, bezprecedensowy rozwój terytorialny, tolerancja religijna i narodziny mocarstwa rozciągającego się od Bałtyku po Morze Czarne.
Poznaj historię ↓Czy wiesz, że...
Chrzest w późnym wieku
Władysław Jagiełło urodził się jako poganin. Gdy przyjmował chrzest i koronę polską w 1386 roku, miał już około 24-34 lat (dokładna data urodzenia nie jest znana).
Dwa nagie miecze
Przed bitwą pod Grunwaldem (1410) heroldowie krzyżaccy przynieśli Jagielle i Witoldowi dwa nagie miecze jako prowokację, zarzucając Polakom tchórzostwo. Jagiełło przyjął je z wdzięcznością jako "znak zwycięstwa".
Początki parlamentaryzmu
Zasada "Nihil novi" (Nic nowego) z 1505 r. oznaczała, że król nie może wydać nowej ustawy bez zgody obu izb sejmowych. To narodziny demokracji szlacheckiej.
Zygmuntowski dzwon
Słynny Dzwon Zygmunt w Krakowie został ufundowany przez Zygmunta I Starego w 1520 r. Wykonano go m.in. ze zdobycznych armat z wojen z Mołdawią.
Bona Sforza i włoszczyzna
Królowa Bona przywiozła do Polski z Włoch nie tylko wspaniałych artystów, ale też warzywa (tzw. włoszczyznę: kalafiory, pory, pomidory) oraz modę na wykwintne trunki.
Spichlerz Europy
Dzięki włączeniu Gdańska, polskie zboże spławiane Wisłą żywiło Zachodnią Europę, co przyniosło polskiej szlachcie i magnaterii niewyobrażalne bogactwo.
Tolerancja wyznaniowa
W czasie, gdy w zachodniej Europie płonęły stosy i trwały krwawe wojny religijne (jak noc św. Bartłomieja), Polska Jagiellonów była "państwem bez stosów", dającym schronienie protestantom, żydom i husytom.
Arrasy Wawelskie
Zygmunt August zamówił we Flandrii kolekcję ponad 160 arrasów (wielkich tkanych gobelinów), które do dziś są jednym z najcenniejszych skarbów sztuki w Polsce.
Władcy Złotego Wieku
Władysław II Jagiełło (1386-1434)
Wielki Książę Litewski i król Polski. Pokonał Krzyżaków pod Grunwaldem. Założyciel wielkiej dynastii panującej w Polsce, Czechach i na Węgrzech.
Władysław III Warneńczyk (1434-1444)
Król Polski i Węgier. Zginął w wielu 20 lat w bitwie z Turkami pod Warną, broniąc chrześcijańskiej Europy.
Kazimierz IV Jagiellończyk (1447-1492)
Jeden z najwybitniejszych władców. Złamał potęgę Zakonu w wojnie trzynastoletniej, odzyskując Pomorze Gdańskie. Ojciec 13 dzieci, zwany "Ojcem Królów".
Zygmunt I Stary (1506-1548)
Mecenas sztuki renesansowej. W 1525 r. przyjął w Krakowie Hołd Pruski, kończąc istnienie państwa zakonnego w Prusach.
Zygmunt II August (1548-1572)
Ostatni z dynastii. Miłośnik sztuki, kolekcjoner klejnotów. Jego największym sukcesem politycznym było doprowadzenie do Unii Lubelskiej.
Kluczowe wydarzenia
Unia w Krewie
Porozumienie, w wyniku którego pogański książę Litwy Jagiełło miał poślubić królową Jadwigę, przyjąć chrzest i połączyć oba państwa.
Bitwa pod Grunwaldem
Jedna z największych bitew średniowiecza. Siły polsko-litewsko-ruskie całkowicie miażdżą potęgę militarną Zakonu Krzyżackiego.
Bitwa pod Warną
Śmierć młodego króla Władysława w bitwie z Turkami. Porażka ta zatrzymała na długo europejską ofensywę przeciwko Imperium Osmańskiemu.
II Pokój Toruński
Koniec wojny 13-letniej. Polska odzyskuje Pomorze Gdańskie, a stolica Zakonu przenosi się do Królewca.
Konstytucja Nihil Novi
Uchwalona w Radomiu ustawa zrównująca w prawach stan szlachecki. Od tej pory władza ustawodawcza przechodzi w ręce Sejmu.
Hołd Pruski
Ostatni wielki mistrz krzyżacki, Albrecht Hohenzollern, przechodzi na luteranizm, sekularyzuje państwo i składa hołd lenny królowi Polskiemu na Rynku w Krakowie.
Dzieło Kopernika
Opublikowanie "De revolutionibus orbium coelestium" (O obrotach sfer niebieskich) Mikołaja Kopernika, co zmienia światopogląd naukowy Europy.
Unia Lubelska
Przekształcenie unii personalnej w unię realną. Powstaje Rzeczpospolita Obojga Narodów z wspólnym królem, sejmem i polityką zagraniczną.
Spuścizna epoki
Architektura Renesansu
Przebudowa zamku na Wawelu ze słynnym dziedzińcem arkadowym i Kaplicą Zygmuntowską ("perłą renesansu na północ od Alp"). Rozwój ratuszy miejskich (np. Sandomierz, Poznań).
Literatura Narodowa
Pisarze tacy jak Mikołaj Rej i Jan Kochanowski wprowadzają język polski do literatury pięknej. To epoka renesansowego humanizmu.
Złoty Wiek Gospodarczy
Ogromny rozwój rzemiosła, handlu (spław wiślany do Gdańska) i rolnictwa folwarcznego. Bogacenie się miast i szlachty.
Uniwersytet Jagielloński
Odnowiony przez Jagiełłę i Jadwigę uniwersytet staje się jednym z najważniejszych ośrodków naukowych w Europie, gdzie studiuje m.in. Mikołaj Kopernik.
Potęga Geopolityczna
Państwo polsko-litewskie osiąga obszar blisko miliona kilometrów kwadratowych, stając się bastionem Europy (Antemurale Christianitatis) przed zagrożeniami ze Wschodu i Południa.