Przewodnik po Polsce · regiony, zabytki, trasy Galeria O redakcji Kontakt
Historia Polski

Polska
Współczesna

1945 — Obecnie

Trudne lata zniewolenia stalinowskiego, opór społeczny zakończony w pełni pokojowym obaleniem komunizmu, oraz tryumfalny powrót do struktur Zachodu i wolnego świata.

Poznaj historię ↓
Ciekawostki i mało znane fakty

Czy wiesz, że...

Przesunięcie na zachód

Polska po wojnie "przesunęła się" o około 200 km na zachód. Tracąc Kresy Wschodnie ze Lwowem i Wilnem, zyskała Ziemie Odzyskane z Wrocławiem i Szczecinem.

Pałac z darów

Pałac Kultury i Nauki w Warszawie, najwyższy budynek w Polsce przez dekady, został zbudowany jako "dar narodu radzieckiego", a sam pomysł wymusił Józef Stalin.

Cud z cegieł

Zrujnowana w 85% Warszawa została odbudowana bez ciężkiego sprzętu, rękami tysięcy obywateli. Stare Miasto przywrócono tak perfekcyjnie, że trafiło na listę UNESCO jako arcydzieło konserwacji.

10 milionów w Związku

Niezależny Związek Zawodowy "Solidarność" zrzeszał w 1980 r. blisko 10 milionów Polaków. Był to fenomen na skalę światową - w pełni legalny ruch oporu w kraju autorytarnym.

Telewizja wolności

Karnawał "Solidarności" trwał 16 miesięcy. Wydawano prasę wolną od komunistycznej cenzury, a w radiu obok pop-muzyki czytano żądania strajkujących.

Noc generała

Decyzja gen. Jaruzelskiego o wprowadzeniu stanu wojennego do dziś dzieli społeczeństwo. Zginęło wtedy około 100 osób, a 10 000 działaczy "Solidarności" uwięziono w obozach internowania.

Okrągły stół

Unikatowy model transformacji politycznej, przy którym władza negocjowała z opozycją oddanie władzy, unikając wojny domowej (tzw. "polska droga do wolności").

Wielkie wejście

Podczas referendum w 2003 r. aż 77% głosujących Polaków opowiedziało się za wejściem kraju do Unii Europejskiej.

Panteon

Liderzy Przemian

Kardynał Stefan Wyszyński (1901-1981)

Prymas Tysiąclecia. Przez 3 lata więziony przez władze stalinowskie. Obrońca tożsamości religijnej i narodowej, wielki autorytet moralny narodu.

Karol Wojtyła / Jan Paweł II (1920-2005)

Papież z Polski. Jego pielgrzymki (słynne "Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi... tej ziemi") zdemontowały lęk przed władzą i zjednoczyły ludzi.

Lech Wałęsa (1943-)

Elektryk ze Stoczni Gdańskiej. Przywódca Solidarności, laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1983) i pierwszy prezydent III RP (1990-1995).

Tadeusz Mazowiecki (1927-2013)

Pierwszy niekomunistyczny premier po 1945 r., twórca tzw. rządu "grubej kreski", wprowadzającego demokratyczne reformy instytucjonalne.

Leszek Balcerowicz (1947-)

Ekonomista, wicepremier. Autor i realizator tzw. "planu Balcerowicza", radykalnej terapii szokowej przejścia z gospodarki planowej do rynkowej.

Zabytki epoki
Kalendarium szczegółowe

Kluczowe wydarzenia

1945

Koniec Wojny

Ustalenia z Jałty sprawiają, że wyzwolona przez Armię Czerwoną Polska trafia do sowieckiej strefy wpływów. Powstaje zależna od Moskwy dyktatura komunistyczna.

1956

Poznański Czerwiec i Październik

Krwawo stłumione wystąpienia robotnicze w Poznaniu. Jesienią Władysław Gomułka dochodzi do władzy, inicjując tzw. odwilż i zakończenie okresu stalinowskiego terroryzmu.

1970

Grudzień na Wybrzeżu

Masowe strajki spowodowane podwyżkami cen. Wojsko strzela do strajkujących. Zginęło 45 osób. Gomułka upada, jego miejsce zajmuje Edward Gierek.

1978

Wybór Papieża

Metropolita krakowski Karol Wojtyła zostaje Biskupem Rzymu. W Polsce wybucha niesłychana euforia.

1980

Sierpień i Solidarność

Strajki w Stoczni Gdańskiej wymuszają na władzy podpisanie tzw. Porozumień Sierpniowych. Powstaje Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność".

1981

Stan Wojenny

13 grudnia generał Wojciech Jaruzelski delegalizuje Solidarność. Wprowadzono godzinę policyjną, cenzurę prewencyjną, aresztowano dziesiątki tysięcy osób.

1989

Wybory Czerwcowe

Częściowo wolne wybory w wyniku ustaleń Okrągłego Stołu, w których "Solidarność" zdobywa wszystkie możliwe mandaty, wywołując upadek systemu.

1997

Konstytucja III RP

Zgromadzenie Narodowe uchwala nową ustawę zasadniczą, stanowiącą fundamenty dzisiejszej, w pełni demokratycznej Polski.

1999

Wejście do NATO

Polska staje się pełnoprawnym członkiem Sojuszu Północnoatlantyckiego. Uroczyste podpisanie dokumentów ma miejsce w Independence w USA.

2004

Wejście do UE

Polska oficjalnie wchodzi do struktury Unii Europejskiej, rozpoczynając bezprecedensowy w swej historii okres wzrostu dobrobytu i bezpieczeństwa.

Dziedzictwo

Spuścizna epoki

Skuteczna Transformacja

Model okrągłostołowy i pokojowe zrzucenie dyktatury w Polsce zapoczątkowały efekt domina - Jesień Ludów w całej Europie Wschodniej i Środkowej, a w konsekwencji upadek ZSRR.

Gospodarczy Tygrys Europy

Dzięki trudnym, bolesnym reformom lat 90. Polska dołączyła do najszybciej rozwijających się państw europejskich, wielokrotnie powiększając PKB.

Silna integracja

Zakotwiczenie Polski w strukturach politycznych, gospodarczych i militarnych Zachodu (NATO, Unia Europejska).

Odbudowa Demokracji

Budowa niezależnych instytucji państwowych, wolnych mediów, samorządu terytorialnego oraz przywrócenie wolności obywatelskich po 50 latach przerwy.