Polska szkoła filmowa, mistrzowie kamery i dzieła, które zmieniły historię kina. Zapoznaj się z historią, a po niej sprawdź — co obejrzeć w ten weekend!
Polska kinematografia to jedno z najważniejszych zjawisk w historii kina europejskiego. Od skromnych początków w zaborowej Warszawie, przez dramatyczne lata wojenne, aż po triumfy na festiwalach w Cannes, Berlinie i Hollywood — polska kamera nigdy nie milkła.
Pierwsze pokazy filmowe w Polsce odbyły się już w 1896 roku — zaledwie rok po słynnych pokazach braci Lumière w Paryżu. Warszawa, mimo podziału zaborowego, była jednym z pierwszych miast na wschód od Berlina, które zobaczyły ruchome obrazy. Pierwsze polskie filmy fabularne powstawały już przed I wojną światową, choć prawdziwy rozkwit nastąpił dopiero po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku.
Kino jest dla mnie przede wszystkim formą zadawania pytań — nie udzielania odpowiedzi.
Krzysztof KieślowskiPo śmierci Stalina w 1953 roku polska kultura odetchnęła. Młodzi reżyserzy — absolwenci łódzkiej Szkoły Filmowej — zaczęli tworzyć filmy, które były czymś zupełnie nowym: gorzkim rozrachunkiem z wojną, Powstaniem Warszawskim (czytaj więcej o Warszawie), heroizmem i jego ceną. Andrzej Wajda w Kanale (1957) i Popiele i diamencie (1958) pokazał wojnę bez triumfalizmu, za to pełną tragicznych sprzeczności.
To wtedy świat po raz pierwszy zauważył polskie kino. Kanał zdobył Srebrną Palmę w Cannes — i otworzyły się drzwi, przez które polscy twórcy wychodzili przez kolejne dekady.
W dekadzie Gierka, gdy Polska żyła na kredyt, a aparat władzy gnił w milczeniu, pojawiło się pokolenie reżyserów, które zdecydowało się mówić głośno. Krzysztof Kieślowski w Amatorze (1979) portretował człowieka próbującego żyć uczciwie w systemie, który tego nie toleruje. Krzysztof Zanussi w Barwach ochronnych stawiał pytania o kompromis i cenę kariery.
To kino nie uciekało w metaforę. Pokazywało zwykłe życie — kolejki, biuro, kombinowanie — i w tej szarości znajdowało dramat moralny.
Stanisław Bareja stworzył własny język filmowy — absurdalny, groteskowy, śmiejący się z PRL-owskiej biurokracji. Miś (1981) i Alternatywy 4 to dziś encyklopedia komunistycznych patologii. Juliusz Machulski z kolei wymyślił polskie kino gatunkowe: gangsterski Vabank i science-fiction Seksmisja pokazały, że można robić doskonałe kino rozrywkowe.
A Kieślowski — kończąc dekadę — stworzył Dekalog: dziesięć filmów o dziesięciu przykazaniach, osadzonych w blokowisku na warszawskim Ursynowie. To arcydzieło do dziś figuruje w czołówkach list najważniejszych dzieł telewizji światowej.
Paweł Pawlikowski wrócił do Polski po latach w Londynie i nakręcił Idę (2013) — czarno-biały, ascetyczny film o tożsamości, historii i milczeniu. W 2015 roku odebrał Oscara. Pięć lat później Zimna Wojna znowu zabrała go do rzędu najważniejszych reżyserów na świecie.
Wojciech Smarzowski odkrył inną Polskę: trudną, prowincjonalną, zakorzenioną w krzywdzie i nałogach. Wesele, Drogówka, Wołyń — to bezkompromisowe kino, po którym widz wychodzi zmieszany i zmuszony do myślenia.
Zastanawiasz się co obejrzeć? Zobacz nasze rekomendacje, gdzie polska kinematografia (choć nie tylko!) łączy się z naszymi przewodnikami i inspiracjami. Idealne na każdy weekend!
Miłość niemożliwa w niemożliwych czasach. Dwoje muzyków spotyka się w powojennej Polsce, rozdziela ich historia i polityka — ale przyciągają się przez kolejne dekady, przez Warszawę, Paryż i Berlin. Pawlikowski kręci to w czarno-białych kadrach, przy akompaniamencie mazurków i jazzu, i tworzy coś absolutnie niezapomnianego.
Śladami filmu: Muzyka wywodzi się z polskiego folkloru. Filmowe wsie kręcono w województwie łódzkim i mazowieckim, a finałowe sceny rozgrywają się na tle powojennej Warszawy.
Absolutna kultowa komedia PRL-u. Prezes Ochódzki próbuje przemycić majątek za granicę — w pluszowym misiu. Znakomite odzwierciedlenie absurdów Warszawy tamtych lat.
▶ Szukaj zwiastunaMłody recydywista udaje księdza w małej wsi. Znakomity Bartosz Bielenia w historii kręconej na Podkarpaciu.
▶ Zobacz zwiastunHistoria Władysława Szpilmana — pianisty ratującego się w ruinach zniszczonej Warszawy. Mistrzowskie, prawdziwe kino dające chwile refleksji.
▶ Zobacz zwiastunDwóch mężczyzn budzi się w 2044 roku po hibernacji, w świecie rządzonym przez kobiety. Prawdziwa klasyka z fantastycznym humorem i Kopalnią Soli w Wieliczce jako tłem zdarzeń.
▶ Szukaj zwiastunaJeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z ambitnym polskim kinem, polecamy Zimną Wojnę lub Boże Ciało. To znakomite propozycje, dostępne na najpopularniejszych platformach. Pamiętaj — dobry film to świetny punkt wyjścia do weekendowej podróży po Polsce szlakiem znanych produkcji!
25 grudnia